İçeriğe geç

İzmir ve Ege fay hatları: Batı Anadolu graben sistemi

İzmir, Manisa, Aydın ve Denizli neden sık sarsılır? Gediz ve Büyük Menderes grabenleri, İzmir'in fayları ve 2020 Sisam depremini anlatıyoruz.

· 7 dk okuma

Kısaca

Ege Bölgesi'ndeki depremler, kabuğun kuzey–güney yönünde gerilmesiyle oluşan Gediz, Büyük Menderes, Küçük Menderes ve Simav gibi grabenlerin normal faylarından kaynaklanır. İzmir ayrıca İzmir, Tuzla ve Seferihisar faylarıyla çevrilidir. 30 Ekim 2020 Sisam depremi İzmir Bayraklı'da 117 kişinin hayatını kaybetmesine yol açtı.

Ege Bölgesi, Türkiye'nin depremsellik açısından en hareketli bölgelerinden biridir. Ancak buradaki faylar Kuzey ve Doğu Anadolu'daki gibi tek ve uzun bir hat oluşturmaz; çok sayıda, daha kısa ve birbirine paralel faydan oluşan bir sistemdir.

Ege neden geriliyor

Afrika levhası, Girit'in güneyindeki Helen Yayı boyunca Ege'nin altına dalar. Bu dalma ve Anadolu'nun batıya hareketi, Ege'deki kabuğu kuzey–güney yönünde gerer. Gerilen kabuk, normal faylar boyunca kırılır ve aralarında çöken ovalar oluşur. Jeolojide bu çöküntü ovalarına graben denir.

Başlıca grabenler ve faylar

Graben / fayEtkilediği yerlerÖnemli depremler
Gediz (Alaşehir) GrabeniManisa, Uşak, Kütahya1969 Alaşehir, 1970 Gediz (7,2)
Büyük Menderes GrabeniAydın, Denizli1899 Menderes
Küçük Menderes Grabeniİzmir (Ödemiş, Tire)Orta büyüklükte depremler
Simav FayıKütahya, Balıkesir2011 Simav (5,9)
Bakırçay ve Sındırgı çevresiBalıkesir, İzmir'in kuzeyi2025 Sındırgı (6,1)
İzmir'in fayları (İzmir, Tuzla, Seferihisar)İzmir merkez ve yarımadaTarihsel İzmir depremleri

30 Ekim 2020 Sisam (İzmir) depremi

Merkez üssü Sisam Adası'nın kuzeyinde, denizde olan bu deprem İzmir'de büyük hasara yol açtı. AFAD depremin büyüklüğünü 6,6, uluslararası kurumlar ise 7,0 olarak duyurdu. Merkezden yaklaşık 70 kilometre uzaktaki Bayraklı'da yumuşak zemin üzerindeki binalar yıkıldı ve 117 kişi hayatını kaybetti. Seferihisar'daki Sığacık'ta ise küçük bir tsunami kıyıyı su altında bıraktı.

Bu deprem önemli bir dersi hatırlattı: Hasar yalnızca merkeze uzaklıkla ilgili değildir. Körfez çevresindeki alüvyon zeminler, sarsıntının periyodunu ve süresini büyüterek uzak mesafedeki binaları da tehlikeye atabilir.

İzmir'de yaşıyorsanız

  • Bina ve zemin bilgilerinizi öğrenin; Bayraklı, Karşıyaka ve Bornova'nın körfeze yakın kesimlerinde zemin etüdü özellikle önemlidir.
  • Kıyıdaysanız güçlü bir sarsıntıdan sonra denizin çekildiğini görürseniz hemen yüksek bir yere çıkın.
  • Deprem çantanızı hazırlayın ve evinizdeki riskleri azaltın.

Kaynaklar

Sık sorulan sorular

İzmir fay hattı üzerinde mi?

Evet. İzmir; İzmir Fayı, Tuzla Fayı ve Seferihisar çevresindeki faylar gibi çok sayıda diri fayla çevrilidir. Ayrıca Ege Denizi'ndeki faylar da İzmir'i etkileyebilir.

Ege'deki depremler neden sık oluyor?

Ege'deki kabuk kuzey–güney yönünde gerildiği için bölgede çok sayıda normal fay vardır. Bu faylar daha kısa olduğundan genellikle orta büyüklükte ama sık depremler üretir.

2020 İzmir depremi kaç büyüklüğündeydi?

AFAD 6,6, uluslararası kurumlar ise 7,0 olarak duyurdu. Büyüklük farkının nedenini AFAD, Kandilli ve EMSC farkı yazımızda anlattık.