Beklenen İstanbul depremi: Marmara Fayı hakkında bilinenler
Marmara Denizi'ndeki fay neden sismik boşluk olarak adlandırılıyor, 2025 Silivri depremi ne anlama geliyor ve İstanbul'da yaşayanlar neler yapmalı?
· 8 dk okuma
Kısaca
Beklenen İstanbul depremi, Kuzey Anadolu Fayı'nın Marmara Denizi içindeki ve 1766'dan bu yana büyük deprem üretmeyen bölümüyle ilgilidir. Fay, İstanbul'un güney kıyılarının yaklaşık 15–20 km açığından geçer. Depremin zamanı bilinemez; çalışmalar önümüzdeki 30 yılda 7 ve üzeri bir deprem için yaklaşık yüzde 60 olasılık öngörür. 2025 Silivri depremi (6,2) bu enerjiyi boşaltmak için küçüktür.
“Büyük İstanbul depremi ne zaman olacak?” sorusu, Türkiye'de en çok aranan deprem sorularından biridir. Bu sorunun kesin bir cevabı yok; çünkü bilim, depremlerin tarihini ve saatini önceden söyleyemez. Ancak Marmara Denizi'nin altındaki fay hakkında bilinenler, hazırlanmak için yeterince açıktır.
Marmara Fayı nerede
Kuzey Anadolu Fayı'nın kuzey kolu, İzmit Körfezi'nden Marmara Denizi'ne girer ve denizin altından batıya, Tekirdağ'ın Ganos bölgesine kadar uzanır. Bu bölüme genel olarak Ana Marmara Fayı denir. Fay, İstanbul'un güney kıyılarının yaklaşık 15–20 kilometre açığından geçer.
Sismik boşluk ne demek
1999 Gölcük depremi fayı doğuda Hersek Burnu'na kadar kırdı. Batıda ise 1912 Mürefte–Şarköy depremi Ganos bölümünü kırmıştı. Bu iki kırılmanın arasında kalan, Adalar'ın güneyinden Silivri açıklarına kadar uzanan bölüm, 1766'dan bu yana büyük bir deprem üretmedi. Gerilim biriktirdiği düşünülen bu parçaya sismik boşluk denir.
| Yıl | Deprem | Not |
|---|---|---|
| 1509 | İstanbul (“Küçük Kıyamet”) | Büyüklüğü 7'nin üzerinde tahmin edilir |
| 1766 | Marmara depremleri | İstanbul'da ağır hasar |
| 1912 | Mürefte–Şarköy | Ganos bölümü, büyüklük 7,3 |
| 1999 | Gölcük | İzmit Körfezi, büyüklük 7,6 |
| 2025 | Silivri açıkları | AFAD'a göre 6,2 |
23 Nisan 2025 Silivri depremi ne anlama geliyor
23 Nisan 2025'te Silivri açıklarında, AFAD verilerine göre 6,2 büyüklüğünde bir deprem yaşandı ve İstanbul'da geniş bir alanda güçlü biçimde hissedildi. Bilim insanlarının büyük çoğunluğu, bu depremin 7'nin üzerinde bir depremin biriktireceği enerjiyi boşaltmak için çok küçük olduğunu vurguladı. Bir büyüklük birimi farkı, yaklaşık 32 kat enerji farkı demektir. Bu konuyu deprem büyüklüğü rehberimizde açıkladık.
Olasılık ne diyor
2000'lerin başında yapılan ve hâlâ sıkça atıf alan çalışmalar, Marmara'da 7 ve üzeri bir depremin önümüzdeki 30 yıl içinde yaşanma olasılığını yüzde 60 civarında hesapladı. Bu bir tahmin değil, bir olasılıktır: Deprem yarın da olabilir, onlarca yıl sonra da.
İstanbul'da hangi bölgeler daha riskli
Riski belirleyen iki ana etken, fay hattına yakınlık ve zemindir. Marmara kıyısındaki ilçeler fayın daha yakınındadır. Alüvyon ve dolgu zeminler ise sarsıntıyı büyütür; 1999'da İstanbul'da en çok hasar gören Avcılar bunun bilinen bir örneğidir. Kaya zemin üzerindeki, yönetmeliğe uygun yapılmış binalar ise çok daha güvenlidir.
İstanbul'da yaşıyorsanız yapmanız gerekenler
- Binanızın yapım yılını ve zemin durumunu öğrenin; gerekiyorsa riskli yapı tespiti yaptırın.
- e-Devlet'teki “AFAD Acil Toplanma Alanı Sorgulama” hizmetiyle size en yakın toplanma alanını bulun.
- Deprem çantanızı kapının yanında hazır tutun.
- Evinizdeki eşyaları sabitleyin.
- Ailenizle, şehir dışında yaşayan bir yakınınızı “haber merkezi” olarak belirleyin.
- Deprem uygulamasını kurun; Aile Çemberi'ne yakınlarınızı ekleyin.
Kaynaklar
Sık sorulan sorular
İstanbul depremi ne zaman olacak?
Bunu kimse bilemez. Bilim, depremlerin tarihini önceden söyleyemez; yalnızca olasılık hesaplayabilir. Marmara'da 7 ve üzeri bir depremin önümüzdeki 30 yıl içinde yaşanma olasılığı yüksek kabul edilir.
Silivri depremi büyük İstanbul depremi miydi?
Hayır. 2025 Silivri depremi AFAD'a göre 6,2 büyüklüğündeydi. Bilim insanlarına göre bu deprem, Marmara'da beklenen 7 ve üzeri bir depremin enerjisini boşaltmak için çok küçüktü.
İstanbul'un hangi yakası daha güvenli?
Genelleme yapmak yanıltıcıdır. Fay, Marmara Denizi'nin içinden geçtiği için güney kıyıları daha yakındır; ancak asıl belirleyici olan binanızın zemini ve yapım kalitesidir. Kaya zemin üzerindeki sağlam bir bina, uzak ama yumuşak zemindeki zayıf bir binadan çok daha güvenlidir.