İçeriğe geç

Doğu Anadolu Fay Hattı: Geçtiği iller ve fay segmentleri

Doğu Anadolu Fay Hattı hangi illerden geçer, hangi bölümlerden oluşur? 1971 Bingöl, 2020 Elazığ ve 2023 Kahramanmaraş depremlerinin fay üzerindeki yerini anlatıyoruz.

· 7 dk okuma

Kısaca

Doğu Anadolu Fay Hattı, Karlıova'dan Hatay'a uzanan yaklaşık 550–600 km uzunluğunda sol yanal bir faydır. Bingöl, Elazığ, Malatya, Adıyaman, Kahramanmaraş ve Hatay'dan geçer. 2020 Elazığ depremi Pütürge bölümünü, 2023 Kahramanmaraş depremi ise Erkenek, Pazarcık ve Amanos bölümlerini kırdı.

Doğu Anadolu Fay Hattı (DAF), Anadolu bloğunun güneydoğu sınırını oluşturan, yaklaşık 550–600 kilometre uzunluğunda büyük bir faydır. Kuzey Anadolu Fayı'nın aksine sol yanal doğrultu atımlıdır ve Arap levhası ile Anadolu bloğu arasındaki hareketi taşır.

Doğu Anadolu Fay Hattı hangi illerden geçer

Fay, kuzeydoğuda Bingöl'ün Karlıova ilçesinde Kuzey Anadolu Fayı ile birleşir; güneybatıya doğru ilerleyerek Hatay'da Ölü Deniz Fay Zonu'na bağlanır. Fayın geçtiği ve doğrudan etkilediği başlıca iller şunlardır:

  • Bingöl
  • Elazığ (Palu, Sivrice ve Hazar Gölü çevresi)
  • Malatya (Pütürge, Doğanşehir)
  • Adıyaman (Gölbaşı, Çelikhan)
  • Kahramanmaraş (Pazarcık, Türkoğlu)
  • Osmaniye, Gaziantep ve Hatay (Amanos bölümü)

Fayın bölümleri

DAF tek parça değildir; uç uca dizilmiş, her biri ayrı ayrı kırılabilen bölümlerden (segmentlerden) oluşur. Bir depremin büyüklüğünü, kaç bölümün aynı anda kırıldığı belirler.

Doğu Anadolu Fayı'nın başlıca bölümleri (kuzeydoğudan güneybatıya)
BölümKonumSon büyük deprem
Karlıova–BingölBingöl1971 Bingöl (6,8)
PaluElazığ2020 öncesi uzun sessizlik
PütürgeElazığ–Malatya2020 Elazığ Sivrice (6,8)
ErkenekMalatya–Adıyaman2023 Kahramanmaraş
PazarcıkKahramanmaraş2023 Kahramanmaraş
AmanosHatay2023 Kahramanmaraş

2020 Elazığ depremi

24 Ocak 2020'de Elazığ'ın Sivrice ilçesinde 6,8 büyüklüğünde bir deprem yaşandı. Deprem Pütürge bölümünü kırdı ve Elazığ ile Malatya'da can kayıplarına yol açtı. Bilim insanları o dönemde, güneybatıdaki bölümlerde de gerilim biriktiği konusunda uyarılarda bulunmuştu.

2023 Kahramanmaraş depremleri

6 Şubat 2023 sabahı Pazarcık merkezli depremde Erkenek, Pazarcık ve Amanos bölümleri art arda kırıldı. Yüzey kırığı 300 kilometreyi aştı. Aynı gün öğleden sonra yaşanan Elbistan depremi ise ana fayın kuzeyindeki Çardak–Sürgü fay kolunda meydana geldi. Ayrıntılar için 6 Şubat Kahramanmaraş depremleri yazımıza bakabilirsiniz.

DAF ve KAF arasındaki fark

ÖzellikKuzey Anadolu FayıDoğu Anadolu Fayı
Hareket yönüSağ yanalSol yanal
UzunlukYaklaşık 1.500 kmYaklaşık 550–600 km
Yıllık kayma2–2,5 cmYaklaşık 1 cm
Son büyük kırılma1999 Gölcük ve Düzce2023 Kahramanmaraş

DAF, KAF'tan daha yavaş hareket eder; bu yüzden büyük depremler arasındaki süre daha uzundur. Ancak 2023'ün gösterdiği gibi, uzun süre biriken enerji çok geniş bir alanı aynı anda etkileyebilir.

Kaynaklar

Sık sorulan sorular

Doğu Anadolu Fay Hattı nereden geçiyor?

Bingöl'ün Karlıova ilçesinden başlayıp Elazığ, Malatya, Adıyaman ve Kahramanmaraş üzerinden Hatay'a kadar uzanır.

Malatya fay hattı üzerinde mi?

Evet. Doğu Anadolu Fayı'nın Pütürge ve Erkenek bölümleri Malatya'nın güneyinden geçer. Ayrıca Malatya Fayı adı verilen ayrı bir fay kolu da il sınırları içindedir.

Doğu Anadolu Fayı'nda yeni bir büyük deprem beklenir mi?

2023'te kırılan bölümlerin gerilimi büyük ölçüde boşaldı. Ancak kırılmayan bölümler ve çevredeki kollar etkin olmaya devam ediyor. Depremlerin zamanı önceden bilinemez; bu yüzden hazırlıklı olmak en doğru yaklaşımdır.