İçeriğe geç

6 Şubat 2023 Kahramanmaraş depremleri: Ne oldu, ne öğrendik

Pazarcık ve Elbistan merkezli iki büyük deprem 11 ili nasıl etkiledi? Depremlerin bilimsel özellikleri, artçılar ve geleceğe dair dersler.

· 8 dk okuma

Kısaca

6 Şubat 2023'te saat 04.17'de Pazarcık (7,7) ve 13.24'te Elbistan (7,6) merkezli iki büyük deprem yaşandı (AFAD verileri). 11 il etkilendi ve Türkiye'de 50 binden fazla kişi hayatını kaybetti. İlk deprem Doğu Anadolu Fayı'nı 300 kilometreyi aşan bir uzunlukta kırdı.

6 Şubat 2023, Türkiye'nin yakın tarihindeki en büyük doğal afetin yaşandığı gündür. Dokuz saat arayla meydana gelen iki büyük deprem, 11 ilde ağır yıkıma yol açtı. Resmî verilere göre Türkiye'de 50 binden fazla kişi hayatını kaybetti; Suriye'de de binlerce can kaybı yaşandı.

İki deprem, dokuz saat

Büyüklükler AFAD verileridir; uluslararası kurumlar 7,8 ve 7,5 olarak duyurmuştur
SaatMerkezBüyüklükFay
04.17Pazarcık (Kahramanmaraş)7,7Doğu Anadolu Fayı
13.24Elbistan (Kahramanmaraş)7,6Çardak–Sürgü fay kolu

İlk deprem gece, insanların çoğu uyurken yaşandı. Kırılma, Doğu Anadolu Fayı boyunca hem kuzeydoğuya hem güneybatıya ilerledi ve 300 kilometreyi aşan bir yüzey kırığı oluşturdu. Öğleden sonraki ikinci deprem, ilkiyle neredeyse aynı büyüklükteydi; bu nedenle bilim insanları bu olayı tek bir ana deprem ve artçı olarak değil, deprem çifti olarak tanımlar.

Etkilenen 11 il

Kahramanmaraş, Hatay, Adıyaman, Malatya, Gaziantep, Osmaniye, Kilis, Diyarbakır, Şanlıurfa, Adana ve Elazığ. En ağır yıkım Kahramanmaraş, Hatay, Adıyaman ve Malatya'da yaşandı. 20 Şubat'ta Hatay'ın Defne ilçesinde meydana gelen 6,4 büyüklüğündeki deprem, zaten hasarlı olan yapılarda ek yıkıma neden oldu.

Artçı sarsıntılar

İlk aylarda on binlerce artçı sarsıntı kaydedildi; bunların bir kısmı 6 büyüklüğünü aştı. Bu kadar çok artçının nedeni, kırılan fay uzunluğunun ve boşalan enerjinin çok büyük olmasıdır. Artçıların nasıl davrandığını artçı deprem nedir yazımızda anlattık.

Neden bu kadar yıkıcı oldu

  • Büyüklük ve süre: Kırılma çok uzun bir fay boyunca ilerlediği için sarsıntı bazı noktalarda bir dakikayı aştı.
  • Art arda iki deprem: İlk depremde hasar gören binalar ikinci depremde yıkıldı.
  • Zemin: Hatay ve Kahramanmaraş'ın bazı ovalarında yumuşak alüvyon zemin sarsıntıyı büyüttü; İskenderun'da kıyı bölgesinde deniz taştı.
  • Yapı stoku: Yönetmeliğe uygun yapılmamış ya da sonradan değiştirilmiş binalar ağır hasar gördü; doğru yapılmış birçok bina ise ayakta kaldı.
  • Kış koşulları: Dondurucu soğuk, enkaz altında kalanlar ve evsiz kalanlar için riski artırdı.

Öğrendiklerimiz

2023 depremleri, iletişimin afet anında ne kadar hayati olduğunu da gösterdi. İlk saatlerde şebekeler aşırı yüklendi, birçok bölgede elektrik ve internet kesildi. İnsanlar yakınlarına ulaşamadı, enkaz altındaki birçok kişi sosyal medyadan yardım istemeye çalıştı.

Deprem uygulamasını geliştirirken bu deneyimden yola çıktık: Aile Çemberi ile “İyiyim” durumunuz tek hamlede yakınlarınıza gider; internet tamamen kesildiğinde ise yakındaki iPhone'lar birbirine bağlanarak yardım çağrısını telefondan telefona taşır. Enkaz altında hayatta kalmak için yapılması gerekenleri ayrı bir rehberde topladık.

Kaynaklar

Sık sorulan sorular

6 Şubat depreminin büyüklüğü kaçtı?

AFAD verilerine göre Pazarcık merkezli ilk deprem 7,7, Elbistan merkezli ikinci deprem 7,6 büyüklüğündedir. Uluslararası kurumlar bu depremleri 7,8 ve 7,5 olarak duyurmuştur.

6 Şubat depremi hangi fayda oldu?

İlk deprem Doğu Anadolu Fayı'nın Erkenek, Pazarcık ve Amanos bölümlerini kırdı. İkinci deprem ise ana fayın kuzeyindeki Çardak–Sürgü fay kolunda meydana geldi.

Kahramanmaraş depreminde kaç il etkilendi?

11 il: Kahramanmaraş, Hatay, Adıyaman, Malatya, Gaziantep, Osmaniye, Kilis, Diyarbakır, Şanlıurfa, Adana ve Elazığ.