İçeriğe geç

San Andreas Fayı: Kaliforniya'nın büyük fayı ve Kuzey Anadolu'yla benzerliği

San Andreas Fayı nerededir, hangi depremleri üretti ve neden Kuzey Anadolu Fayı'nın ikizi sayılır? ABD'nin diğer deprem bölgeleri ve ShakeAlert erken uyarı sistemi.

· 6 dk okuma

Kısaca

San Andreas Fayı, Kaliforniya boyunca yaklaşık 1.200 km uzanan ve Pasifik ile Kuzey Amerika levhalarını ayıran sağ yanal bir faydır. Türü, uzunluğu ve büyük şehirlere yakınlığı nedeniyle Kuzey Anadolu Fayı'nın ikizi sayılır. 1906 San Francisco depremi (7,9) bu fay üzerinde yaşandı.

San Andreas Fayı, Kaliforniya boyunca yaklaşık 1.200 kilometre uzanan ve Pasifik levhası ile Kuzey Amerika levhasının sınırını oluşturan büyük bir faydır. Hollywood filmlerinden tanınan bu fay, bilim dünyasında Kuzey Anadolu Fayı'nın “ikizi” olarak anılır.

Neden Kuzey Anadolu Fayı'na benziyor

ÖzellikSan AndreasKuzey Anadolu
TürSağ yanal doğrultu atımlıSağ yanal doğrultu atımlı
UzunlukYaklaşık 1.200 kmYaklaşık 1.500 km
Yıllık kaymaBirkaç santimetre2–2,5 cm
Büyük şehirSan Francisco, Los Angeles yakınındaİstanbul yakınında (Marmara)

Her iki fay da büyük şehirlerin yakınından geçer ve her ikisinde de uzun süredir kırılmayan, gerilim biriktirdiği düşünülen bölümler vardır. Bu nedenle iki ülkenin bilim insanları uzun yıllardır ortak çalışmalar yürütür.

San Andreas'ın büyük depremleri

  • 1857 Fort Tejon (7,9): Güney Kaliforniya'da yaklaşık 350 kilometrelik bir bölümü kırdı.
  • 1906 San Francisco (7,9): Sarsıntı ve ardından çıkan yangınlar şehrin büyük bölümünü yok etti.
  • 1989 Loma Prieta (6,9): San Francisco Körfezi'nde köprü ve otoyol hasarlarına yol açtı.

Güney Kaliforniya'daki bölüm, 1857'den bu yana büyük bir deprem üretmedi. Amerikalı bilim insanlarının “Big One” (Büyük Olan) dediği deprem, en çok bu bölüm için konuşulur.

ABD'nin diğer büyük deprem bölgeleri

  • Cascadia Dalma Zonu: Kuzey Kaliforniya'dan Kanada'ya uzanır. Son büyük depremi 26 Ocak 1700'de yaşandı ve yaklaşık 9 büyüklüğünde olduğu tahmin edilir; tsunamisi Japonya kıyılarında kayıt altına alındı.
  • Alaska: 1964'teki 9,2 büyüklüğündeki deprem, kayıtlara geçen en büyük ikinci depremdir. Tarihin en büyük depremleri
  • New Madrid (orta ABD): 1811–1812'de levha içinde art arda güçlü depremler yaşandı.

ShakeAlert: ABD'nin erken uyarı sistemi

ABD Jeoloji Araştırmaları Kurumu (USGS), Kaliforniya, Oregon ve Washington eyaletlerinde ShakeAlert adlı erken uyarı sistemini işletir. Uyarılar cep telefonlarına ve uygulamalara gönderilir. Deprem uygulamamız ise Türkiye'de benzer bir mantıkla, şarjdaki iPhone'ların sarsıntıyı birlikte doğrulaması üzerine kuruludur.

Kaynaklar

Sık sorulan sorular

San Andreas Fayı nerede?

ABD'nin Kaliforniya eyaletinde, kuzeyde Mendocino Burnu'ndan güneyde Meksika sınırına yakın Salton Denizi'ne kadar uzanır.

San Andreas Fayı Kuzey Anadolu Fayı'na neden benzetilir?

İkisi de sağ yanal doğrultu atımlı, yaklaşık aynı uzunlukta ve büyük şehirlerin yakınından geçen faylardır. Ürettikleri depremler de birbirine benzer özellikler gösterir.